เทศน์เช้า วันที่ ๑๙ กรกฎาคม ๒๕๖๙

พระอาจารย์สงบ มนสฺสนฺโต

ณ วัดป่าสันติพุทธาราม (วัดป่าเขาแดงใหญ่) ต.หนองกวาง อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

ตั้งใจฟังธรรมะ

ธรรมะคือพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ธรรมะเป็นสัจธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

นักวิทยาศาสตร์เขาพิสูจน์อากาศไง มันเป็นธรรมๆ แล้วอากาศ ขาดอากาศหายใจ อากาศเป็นพิษตายหมด

สิ่งที่เราแสวงหาปัจจัยเครื่องอาศัยดำรงชีวิต นี่มันปัจจัย ๔ แต่ว่าอากาศไง สิ่งที่เราหายใจขึ้นมาเพื่อดำรงชีวิตของตน

หายใจเข้านึกพุท หายใจออกนึกโธ เป็นชาวพุทธที่มีอำนาจวาสนา มีอำนาจวาสนาว่าเขาจะขุดคุ้ยค้นคว้าหาหัวใจของเขาได้

หาหัวใจของเขา หัวใจของเขาคืออะไร

คือพุทธะ ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน

แล้วตอนนี้ ตอนนี้มันหลับใหล มันโดนความโลภ ความโกรธ ความหลงเหยียบย่ำทำลายอยู่โดยที่ไม่รู้ตัว สิ่งที่เกิดขึ้นเพราะอะไร เพราะมันเป็นธรรมชาติ เพราะการเกิดเป็นมนุษย์ไง

เกิดเป็นมนุษย์ เป็นเทวดา เป็นอินทร์ เป็นพรหม เป็นสัตว์เดรัจฉาน นรกอเวจี จิตดวงเดียว จิตดวงเดียว จิตดวงนั้นเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะ เพราะได้สร้างบุญสร้างกุศลขึ้นมาถึงได้เกิดเป็นมนุษย์ ได้เกิดเป็นมนุษย์ขึ้นมามันมีทั้งบุญและบาป มีทั้งดีและชั่ว มีทั้งสุขและทุกข์ แล้วเพื่อให้ตัวเองได้ศึกษา ได้ค้นคว้า ค้นคว้าในชีวิตของตนนี่แหละ

เราแสวงหาความเป็นธรรม เห็นไหม สังคมเขาต้องการความยุติธรรม แต่ถ้าเป็นสัจจะเป็นความจริงขึ้นมามันต้องมีคุณธรรม คุณธรรมในหัวใจของเราไง คุณธรรมในหัวใจของเรา

เราศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง ศึกษาเรื่องชีวิต ศึกษาเรื่องธาตุ ๔ ศึกษาเรื่องกลไกความรู้สึกนึกคิดไง

ทางวิทยาศาสตร์ พันธุกรรม ธาตุขันธ์ สิ่งที่ทางการแพทย์เขาพิสูจน์ของเขา นั่นคือสุขภาพกาย สุขภาพใจที่เข้มแข็งแข็งแรงนะ ไปหาหมอ หมอเขาชอบมาก หมอเขาต้องการคนไข้อย่างนี้ คนไข้ที่ไม่ออเซาะ ไมฉอเลาะ ไม่แตกตื่นตกใจ เพราะอะไร เพราะคุณภาพจิตของเขาเข้มแข็ง เขาเข้มแข็งเพราะอะไร เพราะเขาศึกษาธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไง

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ไปเที่ยวสวน เห็นเทวทูตมาให้เห็นไง เห็นคนเกิด คนแก่ คนเจ็บ คนตาย เอ๊ะ! มันเป็นเช่นนี้หรือ แล้วไปเห็นสมณะไง อ๋อ! นี่ทางรอด ถ้าทางรอดแล้วมันต้องมีไม่เกิด ไม่แก่ ไม่เจ็บ ไม่ตาย แล้วอยู่ที่ไหน แล้วใครจะอบรมบ่มเพาะให้ได้

เวลาออกบวช ๖ ปี ศึกษาค้นคว้ากับเขามาทั่ว ไอ้ที่คุยโม้โอ้อวดร้อยแปดพันเก้าน่ะ พระพุทธเจ้าไม่เอา ไร้สาระ

เวลามาเอาจริงๆ ขึ้นมา จิตใจที่เข้มแข็ง อานาปานสติ กำหนดลมหายใจเข้า ลมหายใจออก เท่าทันถึงจิตของตน จิตสงบระงับขึ้นมาไง บุพเพนิวาสานุสติญาณ ระลึกอดีตชาติ มันระลึกของมันไป จุตูปปาตญาณ ถ้าจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะก็นี่ไง ตั้งแต่กามภพ รูปภพ อรูปภพนี่ไง อาสวักขยญาณทำลายอวิชชาๆ ทางสายกลางในพระพุทธศาสนา มันเป็นเรื่องลี้ลับมหัศจรรย์มาก

องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาตรัสรู้ธรรมขึ้นมาแล้ว กิเลสมันตาย กิเลสมันดิ้นพราดๆๆ ตายเลย

ไอ้นักบวชเดี๋ยวนี้นะ ไม่ต้องทำอะไรเลย บรรลุธรรม มันเป็นเรื่องไร้สาระ ไร้สาระเพราะอะไร เพราะเวลาศาสนามันเสื่อมโทรม ไม่มีใครเชื่อถือหรอก มรรคผลไม่มี ภพชาติไม่มี มีแต่ชาตินี้แหละ แล้วชาตินี้ขึ้นมา เขาแสวงหาความยุติธรรม เราจะแสวงหาเอาแต่ผลประโยชน์ชีวิตของตน แล้วก็ตายเปล่า

แต่หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านมาฝึกหัดๆ ของท่าน ท่านมาค้นคว้าของท่าน มาเชิดชูบูชาพระพุทธศาสนา

หลวงปู่มั่นตรัสรู้นะ หลวงปู่มั่นบรรลุธรรมนะ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามาอนุโมทนา เพราะแบบอย่างของพระกรรมฐาน อยู่ในเรือนว่าง ผู้ใดเคยบวชจะรู้ไง รุกฺขมูลเสนาสนํ เกสา โลมา นขา ทันตา ตโจ งานของพระ งานของนักรบในพระพุทธศาสนา

แล้วถ้าศึกษาค้นคว้าไป มันได้ศึกษาค้นคว้าโดยทางวิชาการ ทางการแพทย์ ทางการแพทย์เขารู้หมดนะ แล้วเขาก็มีสารมีเคมีแก้ไขของเขา แก้ไขให้กลับมาเป็นปกติ เวลาถึงที่สุดแล้วนะ ก็หมดทางรักษา ก็ต้องตายไปเป็นเรื่องธรรมดา ไม่มีใครผิดใครถูก

แต่เวลาองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านะ ทางสายกลางในพระพุทธศาสนาไง ทำความสงบของใจเข้ามาก่อน อานาปานสติขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บุพเพนิวาสานุสติญาณ จุตูปปาตญาณ อดีตอนาคตแก้กิเลสไม่ได้ เวลาปัจจุบันขึ้นมา อาสวักขยญาณทำลายอวิชชาในปัจจุบันนั้น ในหัวใจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

หลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านฝึกหัดปฏิบัติของท่านโดยปุถุชนคนหนาเหมือนพวกเรานี่แหละ เวลาทำความสงบของใจปีแรก ออกบวชปีแรก โอ้โฮ! หลวงปู่มั่นกับหลวงปู่เสาร์ค้นคว้ากันนะ ไม่มีครู ไม่มีอาจารย์ แต่มีธรรมและวินัยขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีตู้พระไตรปิฎก เปิดอ่านตู้พระไตรปิฎก ยิ่งเปิดอ่านยิ่งงง ต้องไปหาความจริงของตน ในหัวใจของหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นของท่านเอง แล้วท่านทำของท่านมาเป็นแบบอย่าง มาเป็นตัวอย่าง มาเป็นโรงงานผลิตพระอรหันต์ เป็นต้นเหตุแห่งพระปฏิบัติไง

เดี๋ยวนี้มันตีกลับ ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลังไง ไม่มีอะไรเลย อยู่เฉยๆ เลยเป็นพระอรหันต์ มันเป็นเช่นนี้เอง

มันเป็นเรื่องโคตรไร้สาระเลย แต่ในเมื่อเขาทำของเขาอย่างนั้น แล้วไอ้พวกเหยื่อก็ชอบ ไม่ต้องทำอะไร เป็นพระอรหันต์ บรรลุธรรม เราก็เป็นได้ เราก็คิดได้ เราก็นึกได้ เราก็เป็นของเราเองได้

โดยข้อเท็จจริงเป็นไปไม่ได้หรอก

คุณธรรม คุณธรรมมันต้องละอายเกรงกลัวต่อบาป มันต้องมีความละอายที่เราพูดนี่จริงหรือเท็จ ที่เราพูด ถ้าเราจริง จริงก็นี่ไง เราเกิดมา จิตใจของเราโดนความโลภ ความโกรธ ความหลงมันเหยียบมันย่ำทำลายอยู่ มึงหลงตัวมึงเอง มึงยังไม่รู้ตัวมึง ไปสอนคนอื่นให้เขาหลงใหลไปด้วย

หลวงปู่ตื้อ สมัยอยู่ที่ทางภาคเหนือ ท่านไปเยี่ยมลูกศิษย์ของท่านแล้วคุยธรรมะกัน พอสุดท้ายท่านลงจากภูเขามาไง เออ! เราพูดผิดคำหนึ่ง ต้องเดินขึ้นเขาไปบอกว่าคำนี้ผมพูดผิด

ลูกศิษย์บอก “อู้ฮู! หลวงปู่ หลวงปู่ไม่ต้องมาก็ได้”

“ไม่ได้ เดี๋ยวท่านไปพูดคนอื่นต่อ มันผิด”

แม้แต่คำเดียว นี่หลวงปู่ตื้อ นี่ในวงกรรมฐานไง แล้วถ้าพูดผิดนะ ครูบาอาจารย์ท่านรู้หมดน่ะ

เพียงแต่ไอ้พวกที่มันเพ้อเจ้อเพ้อฝัน ไอ้พวกแซงหน้าแซงหลัง แหม! พระก็เหมือนกัน ก็ปฏิบัติเหมือนกัน ทำไมมันจะไม่เหมือนกัน

ไม่เหมือนที่มึงหลงนี่ไง ไม่เหมือนกันที่มึงมืดบอด ใจบอด โอ๋ย! มันต้องหลับตาลืมตานั่นน่ะ

ไอ้ดวงตา ไปหาจักษุแพทย์ไป ปฏิบัติธรรมไม่ใช่ดวงตา จักขุญาณ แก้ไขที่จิต จิตสงบระงับหรือไม่สงบระงับ แล้วไม่สงบระงับ ฟุ้งซ่านทั้งนั้นน่ะ แล้วมันจินตนาการไป มันอยู่ที่พันธุกรรมของจิต

ในสมัยพุทธกาลนักบวชมากมายมหาศาล แล้วเอ็งก็ได้ประพฤติปฏิบัติธรรมของเอ็งมา พอมานี่ก็มาเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา ก็มาบวชเป็นพระ พอบวชเป็นพระ นิสัยเดิมมันอยู่อย่างนั้น มันก็สงสัยอยู่อย่างนั้นแหละ แล้วมันพอใจอย่างนั้น มันรื่นเริงอย่างนั้น มันหลงของมันอยู่อย่างนั้น มันก็กระจายออกมาเป็นอย่างนั้น แล้วไอ้พวกเหยื่อมันก็ชอบ เพราะอะไร เพราะมันไม่มีเหตุมีผลไง

อย่างพวกเราไม่ต้องทำงาน บัตรคนจนให้ใช้จ่ายตลอดชีวิต มันเป็นไปได้ไหม เอ็งไม่ต้องทำอะไรเลย แต่มีเงินใช้ตลอดชีวิตเลย เป็นไปได้ไหม มันเป็นไปไม่ได้ เราทำงานเกือบตายยังไม่พอใช้เลย ปากกัดตีนถีบ สิ้นเดือนยังต้องไปกู้นอกระบบอีกต่างหาก

ไอ้นี่ไม่ต้องทำอะไรเลย บรรลุธรรม

มันไอ้พวกวุฒิภาวะอ่อนแอแล้วไปเชื่อนี่น่าสงสารมาก อันนั้นมันเป็นพระพุทธศาสนาหรือ พระพุทธศาสนา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ อยากจะเป็นอุบาสก อุบาสิกา ไม่เชื่อมงคลตื่นข่าว แล้วที่เอ็งพูดมามันตื่นข่าวไหม

มันเสียที่ว่าห่มผ้าเหลืองหัวโล้นๆ พูดนี่แหละ ไอ้คนนึกว่าพระไม่โกหก ไม่มดเท็จ คนที่บวชพระจะรู้ พระมันโกหกหรือพระไม่โกหก

เวลาถ้ามันโกหกมดเท็จขึ้นมา เพราะมันหลอกตัวมันเองไง แต่ที่สังคมที่มั่นคงขึ้นมาเพราะหลวงปู่เสาร์ หลวงปู่มั่นท่านใช้ชีวิตของท่านหนึ่งชีวิตนะ แล้วรุ่นต่อมาก็หลวงปู่แหวน หลวงปู่ชอบอีกรุ่นหนึ่งนะ แล้วก็มารุ่นหลวงตา สามชั่วอายุคน

หลวงปู่มั่นนิพพานไปแล้วร้อยกว่าปี ช่วงร้อยกว่าปีนี้ ชาวพุทธเรามีความหนักแน่นในพระพุทธศาสนา ถ้าไม่มีสิ่งที่เราเคารพที่น่าไว้วางใจได้ เราเคารพไหม แล้วถ้าเราไม่เคารพ ใครเสีย ก็เราเสียเอง

ฉะนั้น ในสังคมทุกสังคมมีคนดีและคนชั่ว ฉะนั้น กาลามสูตร ห้ามเชื่อๆๆ เราอย่าไปเชื่อสิ่งที่ไร้สาระที่ไม่มีเหตุมีผล มันไม่มีแบงก์ลอยมาจากฟ้าหรอก แบงก์มันต้องฝ่ายการเงินเขาจ่าย แบงก์ลอยมาจากฟ้ามันไม่มี ไอ้นี่จะหาแต่แบงก์ที่ลอยมาจากฟ้าน่ะ ต้องทำหน้าที่การงานแล้วแลกขึ้นมา

นี่ก็เหมือนกัน อิริยาบถ ๔ ยืน เดิน นั่ง นอน เราต้องเข้าไปเผชิญกับกิเลสซาตานในใจของตน แล้วเวลาปฏิบัติเริ่มต้น ไอ้พวกซาตานมันผลักให้ล้มลุกคลุกคลาน การปฏิบัติเริ่มต้นถึงแสนยาก

คนจะทำคุณงามความดี เห็นไหม ดูสิ เวลาจะเข้ารับราชการ ดูหนังสือมาเป็นปีๆ เลย สอบมา ๑๐ ปียังไม่ติดเลย ไอ้นี่จะรักษาหัวใจของตนให้เจอหัวใจของตน เจอไหม

จะสอบเข้าราชการ สอบมา ๑๐ ปีแล้ว ไม่ติดสักที

ไอ้นี่ก็เหมือนกัน เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนามาเกือบทั้งชีวิตแล้ว สมาธิทำไม่ได้

ถ้าทำสมาธิทำได้นะ สุขอื่นใดเท่ากับจิตสงบไม่มี นี่คือผลตอบแทน ผลตอบแทนคือจิตของเรา ถ้ามันได้มีความเพียร ความวิริยะ ความอุตสาหะ ดูแลรักษา แล้วถ้ามันสงบตัวของมันเองได้ การสงบตัวของมันเองได้คือปลอดจากความโลภ ความโกรธ ความหลงชั่วครั้งชั่วคราว ขนาดปลอดจากความโลภ ความโกรธ ความหลงชั่วครั้งชั่วคราว มันยังมหัศจรรย์ขนาดนี้เชียวหรือ

คนที่ไม่มีอำนาจวาสนาติดสมาธิๆ บอกนี่คือนิพพาน โอ้โฮ! เราหามา ๑๐ ปีแล้ว โอ้โฮ! เจอคราวนี้ใช่เลย

ไร้สาระมาก นั่นน่ะเพิ่งเห็นตัวของตัวเอง แล้วเห็นตัวของตัวเอง รักษามันเป็นอย่างนั้นได้ไหม ถ้ามันรักษาได้ หลวงปู่เจี๊ยะท่านเน้นย้ำตลอด ชำนาญในวสีๆ ชำนาญในเหตุไง

คนทำธุรกิจ คนทำข้าราชการ ทำงานไม่เป็น ทำงานราชการได้ไหม ราชการแผนกใดก็แล้วแต่ เขาต้องมีความรู้ของเขา แล้วเขาต้องฝึกงานของเขา ผ่านประสบการณ์ของเขากี่ปี แล้วทำงานได้แล้ว ทำงานคล่องแคล่วขึ้นมา เห็นก็รู้ว่าเอกสารนี้จริงหรือเท็จ มองก็รู้แล้วถ้าคนมันเป็นน่ะ

ถ้าคนไม่เป็น เอ๋อ! เอ๊อะ! เอ๋อ! เอ๊อะ! อยู่นั่นน่ะ ไอ้คนเป็นชำนาญในวสี ชำนาญในวสี รักษาความสงบอันนี้ ถ้ารักษาความสงบอันนี้ ศีล สมาธิ ฝึกหัดใช้ปัญญา ปัญญาที่มันจะพิจารณา ปัญญาวิปัสสนาคือการแทงกิเลสตัณหาความทะยานอยากในหัวใจของตน ในหัวใจของตน

สิ่งที่แสวงหาเป็นธรรมนะ สิ่งที่จะเป็นคุณธรรมไง ถ้ามันมีความสงบขึ้นมา มันมีความรู้ของมัน มันเกิดจักขุญาณ มันเกิดญาณหยั่งรู้ภายใน ญาณหยั่งรู้อันนี้ที่เขาฝึกหัดใช้ปัญญา ถ้ามีปัญญาขึ้นมา ญาณมันรับรู้ มันเป็นความจริง

เพราะจิตที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะแต่ละภพแต่ละชาติ ใครพาไปเกิด เกิดจากใคร เกิดจากท้องแม่ แต่ถ้าปฏิบัติไปแล้ว เกิดจากเวรกรรมของตนเอง จิตนี้อุบัติในภพใดชาติใด ในสถานะใด บุญและบาปของใคร แล้วมันมีบุญและบาปจากพ่อจากแม่ ถึงเกิดในบาลานซ์ให้จิตมันมาเกิดร่วมกัน

แล้วก็หลงระเริง ยิ่งใหญ่ ใครมองหน้าไม่ได้ แต่เวลาตาย ตายได้ทุกคน ถึงเวลาลมหายใจมันจะขาด โอ้โฮ! ถ้ามันเป็นกรรมนิมิตนะ คนที่สร้างเวรสร้างกรรมขึ้นมา โอ้โฮ! กรีดร้อง หวีดร้อง คนที่มีบุญกุศลนะ นอนหลับไปเลย แล้วไม่ตี่น หมดอายุขัย บุญและบาป ทั้งเกิดและตาย

แล้วเราเกิดเป็นมนุษย์ เกิดมาพบพระพุทธศาสนา เรามีอำนาจวาสนาหรือไม่

ถ้ามีอำนาจวาสนา ฟังเทศน์ๆ แล้วกลับไปพิจารณาว่า แล้วเราล่ะ ชีวิตนี้คืออะไร ที่ทำอยู่นี่ทำเพื่อใคร

เวลาทำอยู่นี่ ทำเพื่อชาติเพื่อตระกูล เพื่อเลี้ยงร่างกาย แล้วหัวใจของเราล่ะ

ไม่มีหรอก หัวใจอะไรกัน อารมณ์ความรู้สึกก็เกิด เดี๋ยวมันก็ดับของมันไปเอง

นี่แค่เปลือกๆ นะ แล้วถ้ามันคิดของมันได้นะ มันสะอึกเลยนะ อริยทรัพย์

ทรัพย์สมบัติหามา เวลามันเสื่อมค่าๆ ไม่มีค่าเลย แต่ถ้ามันมีค่าขึ้นมา มันก็ของสมมุติประจำโลกทั้งนั้น แล้วดีหรือชั่ว สุขหรือทุกข์ ใจอบอุ่นหรือใจเดือดร้อน ถ้ามันพิจารณาของมันได้ มันคิดของมันได้นะ

สิ่งที่เป็นนามธรรมๆ เขาบอกเลย ไอ้พวกไปวัดๆ ไอ้พวกมีปัญหาทั้งนั้นน่ะ

เออ! ใช่ ก็กูทุกข์ไง ก็กูเชื่อพระพุทธเจ้า เพราะกูเชื่อพระพุทธเจ้า ต้องตอกย้ำๆ มันไง ความดีต้องตอกย้ำๆ ให้หัวใจดวงนี้มันเชื่อมั่นในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

แล้วพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ หลวงตาพระมหาบัวท่านสิ้นกิเลส ท่านบอก พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์รวมเป็นหนึ่งในหัวใจของท่าน เกิดดับๆ เท่านั้นน่ะ อิทัปปัจจยตาไง ปฏิจจสมุปบาทไง มันมีสิ่งนี้ มันถึงมีสิ่งต่อเนื่องกันไปไง เพราะมันมีเวรมีกรรมของมันมา มันถึงสร้างให้เรามานั่งอยู่นี่ไง เวลามานั่งอยู่นี่แล้ว ด้วยอำนาจวาสนานะ ยังมีศรัทธาความเชื่อในพระพุทธศาสนา ไปวัดๆ ไปตอกย้ำ ไปเพื่อพรวนดินรดน้ำหัวใจของตน ถ้ามันอบอุ่นของมัน มันมีความสุขของมันนะ

แล้วความยุติธรรม แล้วคุณธรรมล่ะ

เราต้องปลูกเอง เราต้องหาของเราเอง เพราะหน่อของพุทธะมันอยู่ที่เรา เราไม่ดูแลรักษามันไป เดี๋ยวความโลภ ความโกรธ ความหลง พญามารมันก็กดขี่ข่มเหง มันก็ทำลายของเรา แล้วถ้าเรามีสติสัมปชัญญะระลึกได้ก็เสียใจทุกที เราทำไมทำอย่างนี้ล่ะ เราทำไมไม่ทำสิ่งที่ดีงามไง

นี่ไง เวลาครูบาอาจารย์เดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนานะ ถ้าครูบาอาจารย์ที่ภาวนาเป็นนะ ๒๔ ชั่วโมง เดินจงกรมอยู่นั่นน่ะทำได้อย่างไร

ไอ้เราเห็นทางจงกรม วิ่งหนีเลย กลัว ถ้าไปเข้าบาร์เข้าคลับน่ะชอบ ยิ่งไปพนันขันต่อยิ่งชอบใจเข้าไปใหญ่

แต่เวลาเข้าทางจงกรม เราเดินอยู่คนเดียว พระนาคิตะ หลวงตาพระมหาบัว หลวงปู่เจี๊ยะท่านอยู่ในป่าไง เวลาเดินจงกรมๆ มันช่วงสงกรานต์ เขาก็ขับร้อง ไปเล่นไปเที่ยวกันไง โอ้โฮ! เขามีความสุขเนาะ เราน่ะขี้ทุกข์ มาว้าเหว่อยู่คนเดียว เดินอยู่ในป่า

เดี๋ยวสติปัญญามันทันแล้ว

หลวงตาพระมหาบัวท่านบอกเลย ท่านเล่าเหมือนกัน เราไม่เคยเป็นอย่างนี้หรือ หลวงตาพระมหาบัวท่านฟ้อนรำ หมอลำยิ่งเก่งตั้งแต่ตอนที่ท่านเป็นวัยรุ่น ท่านขับท่านร้องไปในงานมากมายมหาศาล เป็นหัวหน้าพาเขาเล่นสงกรานต์เลย

เราไม่เคยทำหรือ เราก็ทำมาหมดแล้ว แล้วที่เขาเล่น เขาสนุกครึกครื้นไป มันก็อยู่ในวัฏฏะ ในโลก ไอ้เราก็เคยทำมาแล้ว บัดนี้เรามีสติมีปัญญาขึ้นมา เราเป็นศากยบุตรพุทธชิโนรส เราจะมาฝึกหัดหัวใจของตน ท่านบอกสติมันฟื้นกลับมา ยิ้มแย้มแจ่มใส เดินจงกรมต่อ

พระนาคิตะในสมัยพุทธกาลก็เป็นอย่างนี้ เดินจงกรมๆ อยู่ ญาติพี่น้องที่ตายไปเกิดเป็นเทวดา

เวลาคิดน้อยอกน้อยใจนะ ทุกข์ยากมาก เทวดามายับยั้งกลางอากาศเลย

ไอ้พวกที่มันเล่นสนุกนั่นน่ะ พวกนั้นพวกเหยื่อ ท่านต่างหากๆ ท่านเป็นศากยบุตร พระนาคิตะเดินจงกรมคืนนั้นเป็นพระอรหันต์เลย

เวลาเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาอยู่ เวลากิเลสมันหลอก เวลาความโลภ ความโกรธ ความหลงมันเหยียบย่ำ เราเดินจงกรม นั่งสมาธิภาวนาอยู่ เขาจะไปเล่นสงกรานต์กัน เขาฟ้อนรำ หมอลำกันไป ไอ้เดินจงกรมอยู่มันสะเทือนเลยนะ เขามีความสุข แน่ะ! เขามีความสุข

ความสุขที่ไหน กินเหล้าเมายา เดี๋ยวมันแผ่กันอยู่นั่นน่ะ แต่กิเลสก็เป็นอย่างนั้นไง นี่ไง ความยุติธรรม แต่คุณธรรมมันสูงกว่า

เราจะแสวงหาหัวใจของตน แล้วฝึกหัดปฏิบัติให้เป็นคุณสมบัติของตน มันจะเป็นอริยทรัพย์ มันจะฝังอยู่ที่นี่ มันอยู่กับเรา แล้วมันมีสติสัมปชัญญะพร้อมตลอดเวลาน่ะ นี่คุณธรรมของเรา เอวัง